Przedpłaty na samochody z PRL. Kto dziś może dostać rekompensatę i jakie dokumenty trzeba mieć?
Zamówili samochody w PRL, wpłacili pieniądze i nigdy nie dostali kluczyków. Wiele rodzin do dziś trzyma w szufladzie stare potwierdzenia wpłat i nie wie, że państwo nadal wypłaca rekompensaty za przedpłaty na samochody. Sprawa wróciła po publikacji Bankier.pl, a z naszych rozmów z czytelnikami wynika, że temat dotyczy także dzieci i wnuków dawnych klientów Polmozbytu.
Skąd wzięły się przedpłaty na samochody w PRL?
W latach 70. i 80. samochodu nie kupowało się od ręki. Trzeba było wpłacić pieniądze z góry i czekać w kolejce. Czasem kilka lat. Zapisy prowadził Polmozbyt, a w grę wchodziły głównie Fiat 126p, Fiat 125p, Polonez i Syrena.
Kryzys lat 80. sprawił, że fabryki nie nadążały z produkcją. Część osób auta nigdy nie odebrała. Potem przyszła hiperinflacja z przełomu 1989 i 1990 roku i wpłacone złotówki straciły niemal całą wartość. Za kwotę, która miała wystarczyć na "malucha", kilka lat później można było kupić najwyżej rower.
Rekompensata za przedpłatę na samochód - kto może ją dostać?
Państwo przyjęło przepisy, które mają choć częściowo wyrównać tę stratę. Rekompensaty wypłaca Bank Gospodarstwa Krajowego, a pieniądze pochodzą z budżetu państwa. Kwota nie jest nominalną wpłatą sprzed lat, tylko podlega waloryzacji zgodnie z przepisami.
O pieniądze może się ubiegać osoba, która dokonała przedpłaty i samochodu nie otrzymała. Jeśli właściciel przedpłaty nie żyje, prawo do rekompensaty przechodzi na spadkobierców. To właśnie oni są dziś największą grupą osób, które mogą się zgłosić, bo wielu pierwotnych klientów już nie ma.
Szczegółowe warunki, w tym sposób wyliczenia kwoty, najlepiej sprawdzić bezpośrednio w BGK przed złożeniem wniosku. Zasady bywają modyfikowane, a wysokość środków na wypłaty co roku określa ustawa budżetowa.
Jakie dokumenty przygotować?
Kluczowy jest dowód, że wpłata rzeczywiście została dokonana. Bez niego sprawa robi się trudna. Przyda się:
- oryginał umowy przedpłaty lub potwierdzenia wpłaty z tamtych lat,
- dokument tożsamości wnioskodawcy,
- w przypadku spadkobierców: prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo notarialny akt poświadczenia dziedziczenia,
- numer rachunku bankowego do przelewu.
Stare papiery często są pożółkłe, z wyblakłym tuszem. Nie wyrzucaj ich i nie próbuj niczego "poprawiać" długopisem. Lepiej zrobić kopię, a oryginał trzymać w koszulce.
Co zrobić, jeśli dokumenty zaginęły?
To najczęstszy problem. Ludzie przeprowadzali się, porządkowali mieszkania po rodzicach, a niepozorny świstek z Polmozbytu lądował w koszu. W takiej sytuacji warto zapytać w BGK, czy da się odszukać zapis w dostępnych ewidencjach i jakie dokumenty zastępcze są akceptowane.
Nie ma co liczyć na cud. Jeśli nie ma żadnego śladu wpłaty, szanse na rekompensatę są niewielkie. Dlatego zanim ktoś machnie ręką, dobrze przejrzeć rodzinne archiwum: stare segregatory, książeczki oszczędnościowe, koperty z dokumentami po dziadkach.
Czy to się opłaca?
Nie spodziewaj się kwoty, za którą kupisz dziś nowe auto. Rekompensata to raczej symboliczne domknięcie sprawy sprzed kilkudziesięciu lat. Mimo to dla wielu rodzin to pieniądze, które po prostu leżą i czekają na odbiór.
Formalności zajmują trochę czasu, szczególnie gdy trzeba najpierw przeprowadzić sprawę spadkową. Postępowanie notarialne da się jednak załatwić w jeden dzień, a sąd też nie zawsze każe czekać miesiącami. Jeśli w domu leży stary dowód przedpłaty na samochód, warto się tym zająć teraz, a nie odkładać na kolejne lata.
Ubezpiecz swoje auto OC/AC
Porównaj oferty i oszczędź nawet do 50%